Ana Sayfa - İrfan Vakfı  
 
 


Said Nohut
Said Nohut

Nerede O Eski Vakıflar?
Osmanlılara da önceki İslam toplumlarından intikal etmiş olan Vakıf, bu devlet döneminde altın çağını yaşamıştı...
14 Ağustos 2014 Perşembe 10:00
Kaynak: irfanstiftelse
Arkadaşına Gönder Yorum Ekle Yazdır Yazdır Facebook'ta paylaş Twitter'da paylaş Google'da paylaş Delicious'ta paylaş Digger'da paylaş Yahoo'da paylaş
 
“Nerede o eski …?” kalıbı ile türetilen sorular ve bu soruları soranlar sanırım gün geçtikçe ziyadeleşiyor.

 

Bu artışın, zamanın ilerlemesi veyahut hızla şartların değişmesiyle doğru orantılı olması da mezkur soru sahiplerinin geçmiş-bugün mukayesesinde geçmişten yana olduklarını ve ‘yitirilen’ değerlerin (bunlar maddi değerler de olabiliyor) günümüzdeki karşılıklarının yetersizliğini düşündüklerini ortaya koyuyor.

 

Ayrıca belirtmek gerekirse bu soru -ya da bir tür hayıflanma- sadece ‘yaşı ilerlemiş’ kimselere has değil; günümüz yaşantısındaki dejenerelerden bunalan ‘genç kuşaklar’ da geride bırakılan dönemlerdeki müspet örnekleri görünce sorgulama kapısını aralıyor…

 

Belirttiğimiz soru kalıbını yer yer kullananlardan olarak, en son medeniyetimizin inşasında hassas bir dinamik olan ‘Vakıflar’la ilgili Tarihte İlginç Vakıflar kitabı ile karşılaştığımda yazının başlığını oluşturan soruyu sordum.

 

Arapçada durdurmak, alıkoymak manasında olup, ıstılah olarak VII. asır ortalarından XIX. asır sonlarına kadarki devrede İslam ülkelerinin içtimai ve iktisadi hayatında ehemmiyetli rol oynayan dini-içtimai bir müessesenin adı olan (1) Vakıf, bir malın kullanım hakkını şahsi mülkiyetten çıkartarak, ebediyen kamu menfaatine tahsis etmek şeklinde kısaca tanımlanabilir.

 

Kur’an-ı Kerim’de vakıfla ilgili hususi bir ayet bulunmuyor ise de, mana olarak vakfı ima ve işaret eden, bazı ayetlerin ("Mallarını Allah yolunda harcayan, sonra da harcadıklarının peşinden başa kakmayan ve gönül incitmeyenlerin Rableri katında mükafatları vardır." Bakara;26 ) olması; yine Hz. Peygamber’in (s.a.v) "İnsanoğlu öldüğü zaman, bütün amellerinin sevabı da sona erer. Şu üç şey bundan müstesnadır: Sadaka-i câriye, istifade edilen ilim, kendisine dua eden hayırlı evlat" hadisi ve ‘hayırda yarışma’ düsturu Müslümanları bu konuda şevklendirmiş ve vakfetme-vakıflar İslam Medeniyetinde önemli bir yer teşkil etmişti.

 

Osmanlılara da önceki İslam toplumlarından intikal etmiş olan Vakıf, bu devlet döneminde altın çağını yaşamıştı. Osmanlılar, vakıf kurumunu hem teorik olarak hem de pratikte geliştirerek, vakıf sistemine, yeni kavramlar ve kendilerine özgü yeni vakıf modelleri kazandırmıştı. (2)

 

Padişahlardan tutun; onların anneleri, eşleri, çocukları, gelinleri; sadrazamlardan tutun; vezirler, paşalar, şeyhülislamlar, müderrisler ve sair devlet memurları; zenginlerden tutun, mütevazi gelire sahip sıradan insanların bile bu hayır kurumuna katkı sağladıklarını görüyoruz.

 

İşte hayıflanmama ve soruma sebep olan bu ‘yitik hazinemizin’ bazı kaynakları:

 

 

Bulaşıcı Hastalıkları Tedavi Vakfı (Kuruluş: 1321)

 

Yetimlere Yazlık Elbise Alan Vakıf (Kuruluş: 1384)

 

Duvar Yazılarını Silen Vakıf (Kuruluş: 1470)

 

Helalleşme Vakfı (Kuruluş: 1484)

 

Hayvanlara Mera Açan Vakıf (Kuruluş: 1538)

 

Yaz Günlerinde Soğuk Su Dağıtan Vakıf (Kuruluş: 1571)

 

Fakir Bekârları Evlendiren Vakıf (Kuruluş: 1573)

 

Hasta Haklarını Koruyan Vakıf (Kuruluş: 1582)

 

Yaşlı Fakirlere Evde Bakım Hizmeti Sunan Vakıf (Kuruluş: 1597)

 

İsrafı Önleyen Vakıf (Kuruluş: 1613)

 

Namazgahta Bayram Yemekleri Dağıtan Vakıf (Kuruluş: 1661)

 

Fakirlerin Vergisini Ödeyen Kadın Vakfı (Kuruluş: 1708)

 

Yoksul Mahkumlara Harçlık Veren Vakıf (Kuruluş: 1708)

 

Öğrencilere Piknik Yaptıran Vakıf (Kuruluş: 1716)

 

Su Kuyusu Açtıran Vakıf (Kuruluş: 1720)

 

Boğazda Temiz Hava Aldıran Vakıf (Kuruluş: 1730)

 

Güzel Yazı Öğreten Vakıf (Kuruluş: 1740)

 

İlim Kitapları Bağışlayan Vakıf (Kuruluş: 1756)

 

Köye Gelen Misafirleri Ağırlayan Vakıf (Kuruluş: 1757)

 

İnsanları Hacca Gönderen Vakıf (Kuruluş: 1774)

 

Göz Hastalıkları İçin İlaç Hazırlayan Vakıf (Kuruluş: 1795)

 

Mübarek Gecelerde Mahkumlara İkramda Bulunan Vakıf (Kuruluş: 1799)

 

Camilerdeki Saatleri Tamir Eden Vakıf (Kuruluş: 1810)

 

Mahalle Halkının Vergilerini Ödeyen Vakıf (Kuruluş: 1822)

 

İflas Eden Tüccarlara Yardım Eden Vakıf (Kuruluş: 1826)

 

Kızlara Çeyiz Hazırlayan Vakıf (Kuruluş: 1845)

 

Kaldırımları Tamir Eden Vakıf (Kuruluş: 1845)

 

Leylekleri Koruyan Vakıf (Kuruluş: 1889)

 

 

Bunlar bu köşeye sığdırabildiklerim…

 

Sadece insanları değil diğer canlıları da gözeten, sevgi ve merhamet temelli olan bu vakıflar yalnızca şehirleri imar etmekle kalmamış gönülleri de mamur etmiştir.

 

Günümüzde de bu medeniyetin ve anlayışın bir devamı olan muhtelif vakıflar, dernekler ile bir nebze yüreğimize su serpilse de insan geçmişteki uygulamaları öğrendikçe sormadan edemiyor: Nerede O Eski Vakıflar?

 

_____________________________

1- MEB İslam Ansiklopedisi, “Vakıf”, İstanbul,1986, c.13, s. 153.

 

2- Bir Medeniyetin İzdüşümü: Vakıflar, T.C. Başbakanlık Vakıflar Gn. Md. Yyn. 1048, İstanbul, 2012, s. 21.

 
 
  Bütün Yazıları

 
Nerede O Eski Vakıflar?

 

Yorum Sizin! Siz de yorum yapın | Tüm yorumları oku

 

 

  Günün Yazarları  
Nazik ve Zarif İnsanların Dini İslam!
Sözü Güzel Söylemek
Nerede O Eski Vakıflar?
YAZARLARIMIZ
Dr. Şehabettin Kırdar 
بسم الله الرحمن الرحيم
Prof. Dr. İhsan Süreyya Sırma 
Dinimizi Hakkıyla Yaşayarak Avrupalı Olabiliriz!
Galip Bozkurt 
Muhterem Kardeşim!
TÜM YAZARLARIMIZ 

GÜNCEL MAKALELER
Hüseyin Yürük 
Nazik ve Zarif İnsanların Dini İslam!
Recep Koçak 
Sözü Güzel Söylemek
Said Nohut 
Nerede O Eski Vakıflar?
 
GÜNCEL HABERLER  
 Dört Dilde Yayınlanan Tanıtım Broşürümüz İçin T...
 Mescid-i Nebevî’nin Yapılışı
 Cami ve Kültür Merkezi İnşa Projemiz Başladı
 VISUK, Çocuklarımızın Geleceği İçin Çalışıyor
 VISUK, 23 Yıldır İsveç’te
 İsveç’te Cami ve Mescitler
 İsveç’teki Müslümanların Sosyo-Ekonomik Durumu
 İsveç Müslümanlarının Tarihçesi
 Kutub Camiî’nin Merkezi Olarak İsveç
 İsveç, Yaşam Kalitesinde Altıncı Sırada
 Seyyid'ül İstiğfar Duası / Sejjidul istighfar -...
 
  copyright © irfanstiftelse.com
Bize Ulaşın | RSS | Sitene Ekle | Reklam | Sık Kullanılanlara Ekle | Giriş Sayfam Yap